Skip to main content ← Wróć do marketplace Podstawy myślenia ekonomicznego Pytanie 1 Niedobór|Dlaczego niedobór występuje nawet wtedy, gdy dane dobro jest dostępne? Odpowiedź 1 Ponieważ zasoby są ograniczone i nie można jednocześnie przeznaczyć ich na wszystkie pożądane cele. Pytanie 2 Wybór|Dlaczego niedobór wymusza decyzje? Odpowiedź 2 Osoba korzystająca z zasobu w jednym celu nie może jednocześnie bez ograniczeń używać go do innych celów. Pytanie 3 Koszty alternatywne|Co to są koszty alternatywne? Odpowiedź 3 Wartość najlepszej niewybranej alternatywy utraconej w wyniku decyzji. Pytanie 4 Przykład kosztu alternatywnego|Studentka może przez trzy godziny pracować albo się uczyć. Jej wynagrodzenie wynosi 45 €. Jaki jest pieniężny koszt alternatywny nauki? Odpowiedź 4 45 €, jeśli praca jest najlepszą alternatywą, z której rezygnuje. Pozostałe korzyści z nauki lub pracy należy uwzględnić osobno. Pytanie 5 Zachęta|Co to jest zachęta ekonomiczna? Odpowiedź 5 Zaleta lub wada, która zmienia oczekiwane koszty lub korzyści działania i w ten sposób może wpłynąć na decyzje. Pytanie 6 Myślenie marginalne|Co oznacza myślenie marginalne? Odpowiedź 6 Decyzję ocenia się na podstawie dodatkowych kosztów i korzyści związanych z niewielkim zwiększeniem skali działania. Pytanie 7 Reguła marginalna|Kiedy dodatkowe działanie jest korzystne w prostej analizie kosztów i korzyści? Odpowiedź 7 Gdy jego korzyść krańcowa jest co najmniej równa kosztowi krańcowemu; w przypadku wewnętrznego optimum obie wielkości są równe. Pytanie 8 Model|Do czego służy model ekonomiczny? Odpowiedź 8 Upraszcza złożoną rzeczywistość, aby systematycznie badać wybrane zależności przy wyraźnie określonych założeniach. Pytanie 9 Ceteris paribus|Co oznacza ceteris paribus? Odpowiedź 9 Pozostałe rozpatrywane czynniki uznaje się za niezmienne, aby wyodrębnić wpływ konkretnej zmiany. Pytanie 10 Zdanie pozytywne|Czym jest pozytywne twierdzenie ekonomiczne? Odpowiedź 10 Sprawdzalnym twierdzeniem o tym, jaki jest stan rzeczy lub jakie skutki prawdopodobnie przyniesie dana zmiana. Pytanie 11 Zdanie normatywne|Czym jest normatywne twierdzenie ekonomiczne? Odpowiedź 11 Oceną tego, jak powinno być lub jaki wynik jest pożądany. Pytanie 12 Efektywność a podział|Dlaczego efektywność ekonomiczna nie rozstrzyga automatycznie o sprawiedliwości? Odpowiedź 12 Efektywność ocenia wykorzystanie ograniczonych zasobów według określonego kryterium, natomiast sprawiedliwość podziału dotyczy tego, kto otrzymuje korzyści, dochody lub ponosi koszty. Pytanie 13 Granica możliwości produkcyjnych|Co przedstawia krzywa możliwości produkcyjnych? Odpowiedź 13 Maksymalne osiągalne kombinacje produkcji dwóch dóbr przy danych zasobach i technologii. Pytanie 14 Punkt wewnątrz krzywej|Co oznacza punkt wewnątrz krzywej możliwości produkcyjnych? Odpowiedź 14 Jest osiągalny przy dostępnych zasobach, ale wskazuje na niewykorzystanie zasobów lub ich nieefektywne wykorzystanie. Pytanie 15 Punkt poza krzywą|Co oznacza punkt poza krzywą możliwości produkcyjnych? Odpowiedź 15 Przy obecnych zasobach i technologii nie można go osiągnąć. Pytanie 16 Rosnące koszty alternatywne|Dlaczego krzywa możliwości produkcyjnych jest często wygięta na zewnątrz? Odpowiedź 16 Zasoby różnią się przydatnością do wytwarzania obu dóbr, dlatego przesunięcie kolejnych zasobów do produkcji jednego dobra wymaga rezygnacji z coraz większej ilości drugiego dobra. Pytanie 17 Przewaga komparatywna|Kiedy osoba lub kraj ma przewagę komparatywną w produkcji danego dobra? Odpowiedź 17 Gdy koszt alternatywny jego wytwarzania jest niższy niż u potencjalnych partnerów handlowych. Pytanie 18 Przewaga absolutna|Czym przewaga absolutna różni się od komparatywnej? Odpowiedź 18 Przewaga absolutna oznacza większą produktywność przy takim samym nakładzie zasobów; przewaga komparatywna oznacza niższy koszt alternatywny. Pytanie 19 Korzyści z wymiany|Dlaczego dobrowolna wymiana może przynieść korzyści obu stronom? Odpowiedź 19 Jeśli każda strona oddaje coś, co ceni mniej niż otrzymane dobro, może zwiększyć swoją nadwyżkę. Pytanie 20 Współzależność|Co oznacza współzależność w mikroekonomii? Odpowiedź 20 Decyzje są współzależne, ponieważ działania jednej osoby lub firmy zmieniają możliwości i zachęty innych. Popyt i podaż Pytanie 1 Popyt|Co oznacza popyt na dane dobro? Odpowiedź 1 Ilości dobra, które nabywcy chcą i mogą kupić po różnych cenach w określonym czasie, przy założeniu niezmienności pozostałych czynników. Pytanie 2 Prawo popytu|Jak zazwyczaj zmienia się wielkość popytu, gdy cena rośnie? Odpowiedź 2 Zmniejsza się tak długo, jak inne czynniki wpływające pozostają niezmienne. Pytanie 3 Krzywa popytu|Co pokazuje krzywa popytu? Odpowiedź 3 Związek między ceną towaru a ilością popytu, przy zachowaniu stałych innych czynników wpływających. Pytanie 4 Zmiana ceny|Co powoduje zmiana ceny danego dobra na krzywej popytu? Odpowiedź 4 Powoduje ruch wzdłuż tej samej krzywej popytu i zmianę wielkości popytu. Pytanie 5 Przesunięcie krzywej popytu|Co oznacza przesunięcie krzywej popytu? Odpowiedź 5 Przy każdej rozpatrywanej cenie zmienia się wielkość popytu, ponieważ zmienił się czynnik inny niż cena danego dobra. Pytanie 6 Dobro normalne|Co to jest dobro normalne? Odpowiedź 6 Dobro, na które popyt, przy niezmienionych pozostałych czynnikach, rośnie wraz ze wzrostem dochodu. Pytanie 7 Dobro podrzędne|Co to jest dobro podrzędne? Odpowiedź 7 Dobro, na które popyt, przy niezmienionych innych czynnikach, maleje wraz ze wzrostem dochodu. Pytanie 8 Substytuty|Jak wzrost ceny substytutu wpływa na popyt na dane dobro? Odpowiedź 8 Zazwyczaj zwiększa popyt na to dobro. Pytanie 9 Dobra komplementarne|Jak wzrost ceny dobra komplementarnego wpływa na popyt na dane dobro? Odpowiedź 9 Zazwyczaj zmniejsza popyt na to dobro. Pytanie 10 Preferencje|Jak zmiana preferencji może wpłynąć na popyt? Odpowiedź 10 Silniejsza preferencja dla danego dobra zwykle przesuwa krzywą popytu w prawo, a słabsza – w lewo. Pytanie 11 Oczekiwania nabywców|Jak oczekiwania dotyczące przyszłych cen mogą zmienić dzisiejszy popyt? Odpowiedź 11 Jeśli nabywcy oczekują wyższej ceny w przyszłości, dzisiejszy popyt może wzrosnąć; jeśli oczekują ceny niższej, może zmaleć. Pytanie 12 Popyt rynkowy|Jak z indywidualnych krzywych popytu otrzymuje się popyt rynkowy? Odpowiedź 12 Dla każdej ceny sumuje się ilości, których domagają się wszyscy nabywcy. Pytanie 13 Podaż|Co oznacza podaż danego dobra? Odpowiedź 13 Ilości dobra, które sprzedawcy chcą i mogą sprzedać po różnych cenach w określonym czasie, przy założeniu niezmienności pozostałych czynników. Pytanie 14 Prawo podaży|Jak zazwyczaj zmienia się wielkość podaży, gdy cena danego dobra rośnie? Odpowiedź 14 Zwiększa się, jeśli pozostałe czynniki wpływające na podaż się nie zmieniają. Pytanie 15 Krzywa podaży|Co przedstawia krzywa podaży? Odpowiedź 15 Związek pomiędzy ceną towaru a oferowaną ilością, przy zachowaniu stałych innych czynników wpływających. Pytanie 16 Zmiana ceny|Co powoduje zmiana ceny danego dobra na krzywej podaży? Odpowiedź 16 Powoduje ruch wzdłuż tej samej krzywej podaży i zmianę wielkości podaży. Pytanie 17 Przesunięcie krzywej podaży|Co oznacza przesunięcie krzywej podaży? Odpowiedź 17 Przy każdej rozpatrywanej cenie zmienia się wielkość podaży, ponieważ zmienił się czynnik inny niż cena danego dobra. Pytanie 18 Koszty produkcji|Jak wzrost kosztów produkcji wpływa na podaż rynkową? Odpowiedź 18 Przy niezmienionych pozostałych warunkach zmniejsza wielkość podaży przy każdej cenie, przesuwając krzywą podaży w lewo. Pytanie 19 Produktywność|Jak wzrost produktywności wpływa na podaż? Odpowiedź 19 Często obniża koszt jednostkowy i przesuwa krzywą podaży w prawo. Pytanie 20 Liczba sprzedawców|Jak wejście nowych sprzedawców zmienia podaż rynkową? Odpowiedź 20 Zwiększa podaż rynkową przy każdej cenie, o ile nowi sprzedawcy oferują dodatnią ilość dobra. Pytanie 21 Oczekiwania sprzedawców|Jak oczekiwania dotyczące przyszłych cen mogą wpłynąć na dzisiejszą podaż? Odpowiedź 21 Jeśli sprzedawcy oczekują, że później sprzedadzą dobro drożej i mogą je przechować, mogą ograniczyć dzisiejszą podaż. Pytanie 22 Podaż rynkowa|Jak z indywidualnych krzywych podaży otrzymuje się podaż rynkową? Odpowiedź 22 Dla każdej ceny sumuje się ilości oferowane przez wszystkich sprzedawców. Równowaga rynkowa i dostosowania Pytanie 1 Równowaga rynkowa|Czym jest równowaga rynkowa w prostym modelu podaży i popytu? Odpowiedź 1 Cena i ilość, przy których wielkość popytu jest równa wielkości podaży. Pytanie 2 Cena równowagi|Co oznacza cena równowagi? Odpowiedź 2 Cena, przy której w modelu nie występuje ani nadwyżka popytu, ani nadwyżka podaży. Pytanie 3 Nadwyżka popytu|Czym jest nadwyżka popytu? Odpowiedź 3 Przy danej cenie wielkość popytu przewyższa wielkość podaży. Pytanie 4 Dostosowanie przy nadwyżce popytu|Jakiej zmiany ceny oczekuje się przy nadwyżce popytu w modelu konkurencji? Odpowiedź 4 Nabywcy konkurują o ograniczoną ilość dobra, więc cena zwykle rośnie; w rezultacie wielkość popytu maleje, a wielkość podaży rośnie. Pytanie 5 Nadwyżka podaży|Czym jest nadwyżka podaży? Odpowiedź 5 Przy danej cenie wielkość podaży przewyższa wielkość popytu. Pytanie 6 Dostosowanie przy nadwyżce podaży|Jakiej zmiany ceny oczekuje się przy nadwyżce podaży w modelu konkurencji? Odpowiedź 6 Sprzedawcy mają motywację do obniżenia ceny; zazwyczaj zwiększa to wielkość popytu i zmniejsza wielkość podaży. Pytanie 7 Wzrost popytu|Jak wzrost popytu przy niezmienionej podaży zwykle wpływa na równowagę? Odpowiedź 7 Cena równowagi i wielkość równowagi rosną. Pytanie 8 Spadek popytu|Jak spadek popytu przy niezmienionej podaży zwykle wpływa na równowagę? Odpowiedź 8 Cena równowagi i wielkość równowagi maleją. Pytanie 9 Wzrost podaży|Jak wzrost podaży przy niezmienionym popycie zwykle wpływa na równowagę? Odpowiedź 9 Cena równowagi spada, a wielkość równowagi rośnie. Pytanie 10 Spadek podaży|Jak spadek podaży przy niezmienionym popycie zwykle wpływa na równowagę? Odpowiedź 10 Cena równowagi rośnie, a wielkość równowagi maleje. Pytanie 11 Jednoczesny wzrost popytu i podaży|Popyt i podaż rosną jednocześnie. Co można z całą pewnością powiedzieć o cenie i wielkości równowagi? Odpowiedź 11 Wielkość równowagi wzrośnie; kierunku zmiany ceny nie da się określić bez znajomości względnej skali przesunięć. Pytanie 12 Wzrost popytu i spadek podaży|Popyt rośnie, a podaż jednocześnie spada. Co można powiedzieć o cenie równowagi? Odpowiedź 12 Cena równowagi wzrośnie; kierunku zmiany wielkości równowagi nie da się określić bez znajomości względnej skali przesunięć. Pytanie 13 Spadek popytu i wzrost podaży|Popyt spada, a podaż jednocześnie rośnie. Co można powiedzieć o wielkości równowagi? Odpowiedź 13 Wielkość równowagi spadnie; kierunku zmiany ceny nie da się określić bez znajomości względnej skali przesunięć. Pytanie 14 Ruch a przesunięcie krzywej|Nieurodzaj powoduje wzrost ceny zboża. Czy jest to ruch wzdłuż krzywej popytu, czy jej przesunięcie? Odpowiedź 14 Nieurodzaj najpierw przesuwa krzywą podaży w lewo; wynikający z tego wzrost ceny powoduje następnie ruch wzdłuż krzywej popytu. Pytanie 15 Obliczanie równowagi|Popyt opisuje równanie Qd=100−2P, a podaż Qs=20+2P. Jaka jest cena i wielkość równowagi? Odpowiedź 15 W równowadze 100−2P=20+2P, zatem P=20 i Q=60. Pytanie 16 Obliczanie nadwyżki popytu|Przy P=15 popyt opisuje Qd=100−2P, a podaż Qs=20+2P. Ile wynosi nadwyżka popytu? Odpowiedź 16 Qd=70, a Qs=50; nadwyżka popytu wynosi 20 jednostek. Pytanie 17 Definicja rynku|Dlaczego określenie granic rynku wpływa na analizę popytu lub podaży? Odpowiedź 17 Decyduje, które dobra, grupy nabywców i sprzedawców, obszary oraz okresy uwzględnia się w wielkościach i krzywych. Pytanie 18 Horyzont czasowy|Dlaczego podaż może być mniej elastyczna w krótkim okresie niż w długim? Odpowiedź 18 W krótkim okresie przedsiębiorstwa często mają ograniczone możliwości zmiany mocy produkcyjnych i technologii lub wejścia na rynek; w dłuższym okresie mogą dostosować te czynniki. Pytanie 19 Ograniczenia modelu|Dlaczego sama równowaga rynkowa nie dowodzi, że wynik jest sprawiedliwy lub społecznie optymalny? Odpowiedź 19 Podstawowy model opisuje zgodność planów popytu i podaży. Nie uwzględnia automatycznie podziału korzyści, efektów zewnętrznych, siły rynkowej, informacji ani innych celów. Pytanie 20 Zależność przyczynowa|Dlaczego sam fakt, że cena i wielkość rosną jednocześnie, nie wystarcza do wyznaczenia krzywej popytu? Odpowiedź 20 Jednoczesna zmiana podaży może wpłynąć na obie wielkości; bez dodatkowych informacji nie da się ustalić przyczyny zaobserwowanej zmiany. Elastyczność i rządowe ograniczenia cenowe Pytanie 1 Elastyczność cenowa popytu|Jak definiuje się cenową elastyczność popytu? Odpowiedź 1 Jako procentową zmianę wielkości popytu podzieloną przez procentową zmianę ceny; przy typowej krzywej popytu elastyczność jest ujemna. Pytanie 2 Popyt elastyczny|Kiedy popyt jest elastyczny w ujęciu bezwzględnym? Odpowiedź 2 Gdy wartość bezwzględna elastyczności cenowej przekracza jeden; procentowa reakcja wielkości popytu jest silniejsza niż procentowa zmiana ceny. Pytanie 3 Popyt nieelastyczny|Kiedy popyt jest nieelastyczny w ujęciu bezwzględnym? Odpowiedź 3 Gdy wartość bezwzględna elastyczności cenowej jest mniejsza niż jeden; procentowa reakcja wielkości popytu jest słabsza niż procentowa zmiana ceny. Pytanie 4 Elastyczność jednostkowa|Co oznacza popyt o jednostkowej elastyczności w ujęciu bezwzględnym? Odpowiedź 4 Wartość bezwzględna elastyczności cenowej wynosi jeden; cena i wielkość popytu zmieniają się o taki sam procent, lecz w przeciwnych kierunkach. Pytanie 5 Metoda punktu środkowego|Dlaczego do obliczania elastyczności stosuje się metodę punktu środkowego? Odpowiedź 5 Wykorzystuje średnią wartości początkowej i końcowej jako podstawę obliczeń, dzięki czemu wynik w wartości bezwzględnej nie zależy od kierunku obliczania zmiany. Pytanie 6 Obliczanie elastyczności|Cena rośnie z 10 € do 12 €, a wielkość popytu spada ze 100 do 80. Ile wynosi elastyczność obliczona metodą punktu środkowego? Odpowiedź 6 Procentowa zmiana wielkości popytu: −20/90=−22,2%. Procentowa zmiana ceny: 2/11=18,2%. Elastyczność wynosi około −1,22. Pytanie 7 Przychód całkowity|Jak niewielka podwyżka ceny zwykle wpływa na przychód całkowity przy nieelastycznym popycie? Odpowiedź 7 Przychód całkowity zwykle rośnie, ponieważ procentowy spadek wielkości popytu jest mniejszy niż procentowy wzrost ceny. Pytanie 8 Przychód przy elastycznym popycie|Jak niewielka podwyżka ceny zwykle wpływa na przychód całkowity przy elastycznym popycie? Odpowiedź 8 Przychód całkowity zwykle spada, ponieważ procentowy spadek wielkości popytu przewyższa procentowy wzrost ceny. Pytanie 9 Czynniki wpływające na elastyczność|Jakie czynniki mogą wpływać na cenową elastyczność popytu? Odpowiedź 9 Dostępność bliskich substytutów, udział wydatku w budżecie, to, czy dobro jest niezbędne lub czy zakup można odłożyć, oraz rozpatrywany horyzont czasowy. Pytanie 10 Krzyżowa elastyczność cenowa|Co mierzy krzyżowa elastyczność cenowa popytu? Odpowiedź 10 Procentową zmianę wielkości popytu na dobro A w odpowiedzi na procentową zmianę ceny dobra B. Pytanie 11 Elastyczność dochodowa|Co mierzy dochodowa elastyczność popytu? Odpowiedź 11 Procentową zmianę wielkości popytu w odpowiedzi na procentową zmianę dochodu. Pytanie 12 Cenowa elastyczność podaży|Co mierzy cenowa elastyczność podaży? Odpowiedź 12 Procentową zmianę wielkości podaży w odpowiedzi na procentową zmianę ceny. Pytanie 13 Wiążąca cena maksymalna|Kiedy ustawowa cena maksymalna jest wiążąca w modelu rynku? Odpowiedź 13 Gdy jest niższa od ceny równowagi; wtedy wielkość popytu przewyższa wielkość podaży. Pytanie 14 Skutki ceny maksymalnej|Jakie mogą być skutki wiążącej ceny maksymalnej? Odpowiedź 14 Mogą wystąpić niedobory, kolejki, zmiany jakości lub pozacenowy przydział dóbr. Pytanie 15 Wiążąca cena minimalna|Kiedy ustawowa cena minimalna jest wiążąca w modelu rynku? Odpowiedź 15 Gdy jest wyższa od ceny równowagi; wtedy wielkość podaży przewyższa wielkość popytu. Pytanie 16 Skutki ceny minimalnej|Jaki może być skutek wiążącej ceny minimalnej? Odpowiedź 16 Może powstać nadwyżka podaży, jeśli państwo ani inni uczestnicy rynku jej nie wykupią. Pytanie 17 Skutek podatku|Jak działa podatek jednostkowy w prostym modelu konkurencji? Odpowiedź 17 Tworzy klin między ceną płaconą przez nabywcę a ceną otrzymywaną przez sprzedawcę; zazwyczaj zmniejsza wielkość obrotu i rozkłada ciężar podatku. Pytanie 18 Podział ciężaru podatku|Od czego zależy, kto ponosi większą część ekonomicznego ciężaru podatku? Odpowiedź 18 Od względnej elastyczności podaży i popytu. Mniej elastyczna strona rynku ma mniejsze możliwości dostosowania ilości, dlatego zwykle ponosi większą część ciężaru. Pytanie 19 Przykład podziału ciężaru podatku|Popyt jest bardzo nieelastyczny, a podaż bardzo elastyczna. Kto zwykle ponosi większą część podatku jednostkowego? Odpowiedź 19 Nabywcy, ponieważ mogą stosunkowo niewiele zmniejszyć wielkość popytu. Sam prawny obowiązek odprowadzenia podatku nie przesądza o jego ekonomicznym ciężarze. Pytanie 20 Wpływy z podatku|Jak oblicza się wpływy z podatku jednostkowego? Odpowiedź 20 Stawkę podatku na jednostkę mnoży się przez ilość faktycznie sprzedaną po wprowadzeniu podatku. Pytanie 21 Utrata dobrobytu wskutek podatku|Czym jest strata dobrobytu powodowana przez podatek w modelu konkurencji? Odpowiedź 21 Spadkiem łącznej nadwyżki konsumenta i producenta wskutek transakcji korzystnych dla obu stron, które bez podatku doszłyby do skutku, a po jego wprowadzeniu nie są zawierane. Pytanie 22 Subwencja|Jak działa subwencja jednostkowa w prostym modelu podaży i popytu? Odpowiedź 22 Obniża efektywną cenę dla nabywców lub zwiększa przychód sprzedawców; zazwyczaj zwiększa wielkość obrotu i powoduje wydatki publiczne. Pytanie 23 Ryzyko związane z ceną maksymalną|Dlaczego niewiążąca cena maksymalna nie zmienia ceny rynkowej? Odpowiedź 23 Jeśli ustawowy pułap jest wyższy od ceny równowagi, nie ogranicza żadnej transakcji. Gospodarstwa domowe i decyzje konsumpcyjne Pytanie 1 Zbiór budżetowy|Czym jest zbiór budżetowy? Odpowiedź 1 Zbiorem wszystkich koszyków dóbr, na które gospodarstwo domowe może sobie pozwolić przy danym dochodzie i danych cenach. Pytanie 2 Linia budżetowa|Co opisuje linia budżetowa dla dwóch towarów? Odpowiedź 2 Wszystkie pakiety dóbr, na które gospodarstwo domowe wydaje cały swój dochód rozporządzalny po danych cenach. Pytanie 3 Równanie budżetowe|Jakie jest równanie budżetowe dla dwóch dóbr X i Y? Odpowiedź 3 pX X + pY Y = m, gdzie pX i pY oznaczają ceny, a m oznacza dochód do dyspozycji. Pytanie 4 Nachylenie linii budżetowej|Czemu odpowiada wartość bezwzględna nachylenia linii budżetowej, gdy X znajduje się na osi poziomej? Odpowiedź 4 Stosunkowi cen pX/pY, a tym samym kosztowi alternatywnemu dodatkowej jednostki X wyrażonemu w jednostkach Y. Pytanie 5 Wzrost dochodów|W jaki sposób wyższy dochód zmienia linię budżetową, gdy ceny pozostają niezmienione? Odpowiedź 5 Przesuwa się równolegle na zewnątrz; osiągalne ilości obu dóbr rosną. Pytanie 6 Cena X wzrasta|W jaki sposób wzrost ceny X zmienia linię budżetową? Odpowiedź 6 Punkt przecięcia dla X zmniejsza się, podczas gdy wyraz wolny dla Y pozostaje taki sam; linia obraca się do wewnątrz wokół punktu przecięcia Y. Pytanie 7 Preferencje|Co określa porządek preferencji? Odpowiedź 7 Sposób, w jaki gospodarstwo domowe porządkuje możliwe koszyki dóbr według swoich ocen. Pytanie 8 Zupełność|Co oznacza zupełność porządku preferencji? Odpowiedź 8 Dla każdych dwóch rozpatrywanych koszyków gospodarstwo domowe potrafi określić, czy woli jeden z nich, czy uważa je za równie dobre. Pytanie 9 Przechodniość|Co oznacza przechodniość preferencji? Odpowiedź 9 Jeśli pakiet A jest co najmniej tak dobry jak B, a B jest co najmniej tak dobry jak C, A jest oceniany co najmniej tak dobrze jak C. Pytanie 10 Krzywa obojętności|Co pokazuje krzywa obojętności? Odpowiedź 10 Wszystkie pakiety dóbr, które zapewniają gospodarstwu domowemu ten sam poziom użyteczności. Pytanie 11 Przecinanie się krzywych obojętności|Dlaczego krzywe obojętności przy spójnych preferencjach się nie przecinają? Odpowiedź 11 Punkt przecięcia prowadziłby, przy standardowych założeniach, do sprzecznych ocen tych samych koszyków dóbr. Pytanie 12 Użyteczność krańcowa|Jaka jest użyteczność krańcowa dobra? Odpowiedź 12 Dodatkowa zmiana użyteczności spowodowana niewielkim wzrostem spożywanej ilości, przy niezmienionych innych zmiennych. Pytanie 13 Malejąca użyteczność krańcowa|Co oznacza założenie o malejącej użyteczności krańcowej? Odpowiedź 13 Dodatkowa korzyść wynikająca z dodatkowych jednostek maleje wraz ze wzrostem spożywanej ilości, pod warunkiem, że pozostałe warunki pozostają takie same. Pytanie 14 Krańcowa stopa substytucji|Co mierzy krańcowa stopa substytucji pomiędzy X i Y? Odpowiedź 14 Z ilu jednostek Y marginalne gospodarstwo domowe jest skłonne zrezygnować, aby otrzymać dodatkową jednostkę X i pozostać na równych zasadach. Pytanie 15 Krańcowa stopa substytucji|Co mierzy krańcowa stopa substytucji między X i Y? Odpowiedź 15 Ile jednostek dobra Y gospodarstwo domowe jest gotowe poświęcić na krańcu za dodatkową jednostkę X, zachowując ten sam poziom użyteczności. Pytanie 16 Optimum konsumenta|Jak graficznie wyznaczyć wewnętrzne optimum gospodarstwa domowego? Odpowiedź 16 Jako osiągalny punkt styczności linii budżetowej z najwyższą osiągalną krzywą obojętności. Pytanie 17 Warunek optimum|Jaki warunek spełnia wewnętrzne optimum gospodarstwa domowego przy gładkich preferencjach? Odpowiedź 17 Krańcowa stopa substytucji jest równa stosunkowi cen dóbr. Pytanie 18 Rozwiązanie narożne|Czym jest rozwiązanie narożne w problemie konsumenta? Odpowiedź 18 Optymalnym koszykiem, w którym ilość jednego z dóbr wynosi zero; warunek styczności nie musi wtedy zachodzić. Pytanie 19 Efekt dochodowy|Co opisuje efekt dochodowy zmiany ceny? Odpowiedź 19 Zmiana optymalnej konsumpcji wynikająca z faktu, że zmiana ceny zmienia realną siłę nabywczą gospodarstwa domowego. Pytanie 20 Efekt substytucyjny|Co opisuje efekt substytucyjny zmiany ceny? Odpowiedź 20 Zmiana konsumpcji wynikająca ze zmiany względnej relacji cen i przestawienia się gospodarstwa domowego na relatywnie tańsze towary. Pytanie 21 Dobro Giffena|Co to jest dobro Giffena w sensie teoretycznym? Odpowiedź 21 Dobro podrzędnego, w przypadku którego silny negatywny efekt dochodowy przewyższa efekt substytucyjny, tak że wielkość popytu rośnie wraz ze wzrostem ceny. Pytanie 22 Nadwyżka konsumenta|Co to jest nadwyżka konsumenta? Odpowiedź 22 Różnica pomiędzy gotowością kupującego do zapłaty a faktycznie zapłaconą ceną, zsumowana według zakupionych jednostek. Pytanie 23 Nadwyżka konsumenta|Czym jest nadwyżka konsumenta? Odpowiedź 23 Różnicą między gotowością nabywcy do zapłaty a faktycznie zapłaconą ceną, zsumowaną dla wszystkich kupionych jednostek. Pytanie 24 Gotowość do zapłaty|Co oznacza gotowość do zapłaty w analizie popytu? Odpowiedź 24 Najwyższą cenę, jaką nabywca jest gotowy zapłacić za daną jednostkę dobra. Pytanie 25 Obliczanie nadwyżki konsumenta|Ktoś był gotów zapłacić 30 € za książkę, ale kupił ją za 22 €. Ile wynosi nadwyżka konsumenta? Odpowiedź 25 8 €, zakładając, że gotowość do zapłaty i cena faktycznie zapłacona są porównywalne. Produkcja i koszty Pytanie 1 Funkcja produkcji|Co opisuje funkcja produkcji? Odpowiedź 1 Technicznie osiągalną wielkość produkcji przy danych nakładach pracy, kapitału i innych czynników produkcji. Pytanie 2 Czynnik produkcji|Czym jest czynnik produkcji? Odpowiedź 2 Dobrem lub usługą wykorzystywanymi jako nakład do wytworzenia produktu albo świadczenia usługi. Pytanie 3 Krótki okres|Co charakteryzuje krótki okres w teorii przedsiębiorstwa? Odpowiedź 3 Co najmniej jednego czynnika produkcji nie można dostosować; to, które czynniki są stałe, zależy od przedsiębiorstwa i rozpatrywanego okresu. Pytanie 4 Długi okres|Co charakteryzuje długi okres w teorii przedsiębiorstwa? Odpowiedź 4 Można dostosować wszystkie rozpatrywane czynniki produkcji. Pytanie 5 Krańcowy produkt pracy|Co to jest krańcowy produkt pracy? Odpowiedź 5 Dodatkowy wynik wynikający z wykorzystania dodatkowej jednostki pracy przy zachowaniu innych czynników na stałym poziomie. Pytanie 6 Prawo malejącego produktu krańcowego|Co stwierdza prawo malejącego produktu krańcowego? Odpowiedź 6 Przy co najmniej jednym czynniku stałym dodatkowa produkcja uzyskiwana z kolejnych jednostek czynnika zmiennego zaczyna maleć, gdy zwiększa się jego nakład. Pytanie 7 Koszty stałe|Co to są koszty stałe? Odpowiedź 7 Koszty, które nie różnią się w zależności od ilości wyprodukowanej w rozważanym okresie. Pytanie 8 Koszty zmienne|Co to są koszty zmienne? Odpowiedź 8 Koszty, których wysokość uzależniona jest od wielkości produkcji w rozpatrywanym okresie. Pytanie 9 Koszty całkowite|Jakie koszty całkowite składa się z prostego modelu? Odpowiedź 9 Z kosztów stałych plus koszty zmienne. Pytanie 10 Średni koszt|Jak obliczyć średni koszt całkowity? Odpowiedź 10 Koszty całkowite podzielone przez wyprodukowaną ilość, jeżeli ilość jest dodatnia. Pytanie 11 Koszty krańcowe|Jak obliczyć koszty krańcowe? Odpowiedź 11 Jako zmianę całkowitego kosztu na dodatkową jednostkę produkcji; z ciągłą funkcją kosztu jako pochodną ilości. Pytanie 12 Koszty krańcowe i koszty średnie|Jak koszty krańcowe wpływają na koszty średnie? Odpowiedź 12 Jeśli koszty krańcowe są poniżej poprzedniej średniej, zmniejszają się; jeśli są nad nim, podnosi się. Pytanie 13 Koszty utopione|Co to są koszty utopione? Odpowiedź 13 Koszty już poniesione, których nie można odwrócić ani odzyskać na mocy aktualnej decyzji. Pytanie 14 Decyzja a koszty utopione|Dlaczego kosztów utopionych nie należy traktować jako dodatkowych kosztów istotnych przy podejmowaniu przyszłych decyzji? Odpowiedź 14 Zostały już poniesione i nie zależą od przyszłego wyboru. Istotne są przyszłe koszty i korzyści, których można jeszcze uniknąć lub które można uzyskać. Pytanie 15 Koszty ekonomiczne|Co obejmują koszty ekonomiczne? Odpowiedź 15 Jawne wydatki i koszty alternatywne zasobów wykorzystywanych w firmie. Pytanie 16 Zysk ekonomiczny|Czym różni się zysk ekonomiczny od zysku księgowego? Odpowiedź 16 Oprócz jawnych wydatków zysk ekonomiczny odejmuje także koszty alternatywne zasobów własnych. Pytanie 17 Rosnące przychody skali|Czym charakteryzują się rosnące przychody skali? Odpowiedź 17 Proporcjonalny wzrost wszystkich nakładów zwiększa produkcję w stopniu większym niż proporcjonalny. Pytanie 18 Stałe przychody skali|Czym charakteryzują się stałe przychody skali? Odpowiedź 18 Proporcjonalny wzrost wszystkich nakładów zwiększa produkcję w tej samej proporcji. Pytanie 19 Malejące przychody skali|Czym charakteryzują się malejące przychody skali? Odpowiedź 19 Proporcjonalny wzrost wszystkich nakładów zwiększa produkcję w stopniu mniejszym niż proporcjonalny. Pytanie 20 Korzyści skali|W jaki sposób rosnące korzyści skali są często powiązane z długoterminowymi średnimi kosztami? Odpowiedź 20 Mogą umożliwić spadek średnich kosztów w miarę wzrostu produkcji, ale niekoniecznie dowodzą tego bez dalszych założeń. Pytanie 21 Uczenie się przez doświadczenie|Czym uczenie się przez doświadczenie różni się od przychodów skali? Odpowiedź 21 Uczenie się obniża koszty dzięki doświadczeniu gromadzonemu w czasie; przychody skali dotyczą zmian produkcji przy proporcjonalnej zmianie nakładów. Pytanie 22 Zysk|Jak obliczany jest zysk firmy? Odpowiedź 22 Przychody minus koszty ekonomiczne; W prostym przypadku zysk = cena × ilość – koszty całkowite. Pytanie 23 Minimalizacja kosztów|Na czym polega minimalizacja kosztów przy zadanym poziomie produkcji? Odpowiedź 23 Przedsiębiorstwo wybiera taką kombinację czynników produkcji, która pozwala wytworzyć wymaganą ilość po możliwie najniższym koszcie. Konkurencja doskonała Pytanie 1 Rynek doskonale konkurencyjny|Jakie cechy charakteryzują rynek doskonale konkurencyjny w modelu podstawowym? Odpowiedź 1 Wielu kupujących i sprzedawców, jednorodne dobro, swoboda wejścia na rynek i wyjścia z niego oraz dostateczna informacja; żaden pojedynczy uczestnik nie ustala ceny rynkowej. Pytanie 2 Cenobiorca|Co oznacza zachowanie cenobiorcy? Odpowiedź 2 Pojedynczy nabywca lub sprzedawca przyjmuje cenę rynkową jako daną, ponieważ jego własna decyzja nie wpływa na nią w zauważalny sposób. Pytanie 3 Popyt na produkt pojedynczej firmy|Jak wygląda krzywa popytu pojedynczej firmy na rynku doskonale konkurencyjnym? Odpowiedź 3 Jest pozioma przy danej cenie rynkowej: firma może sprzedać każdą jednostkę po tej cenie, ale po wyższej cenie nie znajdzie nabywców. Pytanie 4 Przychody|Jak firma oblicza swoje całkowite przychody w konkurencji? Odpowiedź 4 Cena rynkowa pomnożona przez sprzedaną ilość. Pytanie 5 Przychód krańcowy|Jaki jest przychód krańcowy cenobiorcy? Odpowiedź 5 Jest równy cenie rynkowej, ponieważ każda kolejna jednostka jest sprzedawana po tej samej cenie. Pytanie 6 Maksymalizacja zysku|Jaka zasada opisuje krótkookresową maksymalizację zysku firmy na rynku konkurencyjnym? Odpowiedź 6 Firma wybiera wielkość produkcji, przy której cena jest równa kosztowi krańcowemu, o ile produkcja jest opłacalna. Pytanie 7 Krótkookresowe wstrzymanie produkcji|Kiedy firma konkurencyjna wstrzymuje produkcję w krótkim okresie? Odpowiedź 7 Gdy cena spada poniżej minimum przeciętnych kosztów zmiennych, przy założeniu, że w krótkim okresie kosztów stałych nie można uniknąć. Pytanie 8 Próg zamknięcia|Co oznacza próg zamknięcia? Odpowiedź 8 Cenę równą minimum przeciętnych kosztów zmiennych, przy której firmie w krótkim okresie jest obojętne, czy produkuje, czy wstrzymuje produkcję. Pytanie 9 Próg rentowności w długim okresie|Co oznacza próg rentowności w długookresowym modelu konkurencji? Odpowiedź 9 Cenę równą minimum przeciętnych kosztów całkowitych. Zysk ekonomiczny wynosi wtedy zero i w stanie równowagi nie ma bodźca do wejścia na rynek ani wyjścia z niego. Pytanie 10 Zerowy zysk|Dlaczego ekonomiczny zysk zerowy niekoniecznie oznacza, że przedsiębiorcy nie otrzymują żadnego zysku? Odpowiedź 10 Koszty alternatywne zasobów własnych firmy zostały już uwzględnione; mogą zostać uwzględnione normalne zwroty rynkowe. Pytanie 11 Podaż pojedynczej firmy|Jak wyprowadza się krótkookresową krzywą podaży firmy będącej cenobiorcą? Odpowiedź 11 Jest to rosnący odcinek krzywej kosztu krańcowego powyżej minimum przeciętnych kosztów zmiennych. Pytanie 12 Podaż rynkowa|Jak z krzywych podaży konkurencyjnych firm otrzymuje się podaż rynkową? Odpowiedź 12 Dla każdej ceny sumuje się poziomo ilości oferowane przez wszystkie firmy. Pytanie 13 Wejście na rynek|Co zazwyczaj powoduje pozytywne zyski ekonomiczne w długoterminowym modelu konkurencji? Odpowiedź 13 Wejście kolejnych firm, co zwiększa podaż na rynku i wywiera presję na cenę rynkową. Pytanie 14 Wyjście z rynku|Co zazwyczaj powoduje utrzymujący się ujemny zysk ekonomiczny w długoterminowym modelu konkurencji? Odpowiedź 14 Wyjście firm, co ogranicza podaż rynkową i ma tendencję do wspierania ceny rynkowej. Pytanie 15 Wyjście z rynku|Co zwykle powoduje utrzymujący się ujemny zysk ekonomiczny w długookresowym modelu konkurencji? Odpowiedź 15 Wyjście firm z rynku, które zmniejsza podaż rynkową i może wywierać presję na wzrost ceny. Pytanie 16 Nadwyżka producenta|Jak nadwyżka producenta pojawia się na wykresie cena-ilość? Odpowiedź 16 Jako obszar pomiędzy ceną rynkową a krzywą podaży jednostek będących przedmiotem obrotu. Pytanie 17 Łączna nadwyżka|Jak definiuje się łączną nadwyżkę w prostym modelu rynku? Odpowiedź 17 Jako sumę nadwyżki konsumenta i nadwyżki producenta. Pytanie 18 Efektywność rynku konkurencyjnego|W jakich warunkach równowaga konkurencyjna maksymalizuje łączną nadwyżkę w prostym modelu? Odpowiedź 18 Gdy nie występują efekty zewnętrzne, informacja jest wystarczająca, działa konkurencja, a koszty i korzyści są prawidłowo uwzględnione. Pytanie 19 Ograniczenia modelu konkurencji|Dlaczego teoretyczna efektywność modelu konkurencji nie dowodzi, że każdy rzeczywisty rynek jest efektywny? Odpowiedź 19 Rzeczywiste rynki mogą cechować się siłą rynkową, efektami zewnętrznymi, problemami informacyjnymi, kosztami transakcyjnymi lub innymi odstępstwami od założeń modelu. Pytanie 20 Przykład nadwyżki producenta|Dostawca sprzedałby jednostkę za co najmniej 18 € i otrzymałby 25 €. Jaka jest jego nadwyżka producenta dla tej jednostki? Odpowiedź 20 7 €, przed uwzględnieniem innych kosztów lub skutków, które można przypisać. Pytanie 21 Uzgadnianie planów nabywców i sprzedawców|Dlaczego wielkość obrotu w modelu konkurencji nie jest po prostu sumą wszystkich ilości, które uczestnicy chcieliby kupić lub sprzedać przy dowolnych cenach? Odpowiedź 21 Zakupy i sprzedaż muszą być zgodne przy tej samej cenie; równowaga rynkowa uzgadnia popyt z podażą. Pytanie 1 Struktura rynku|Jakie czynniki pozwalają rozróżnić struktury rynku? Odpowiedź 1 Liczba i wielkość sprzedawców, podobieństwo produktów, bariery wejścia na rynek oraz zakres wpływu poszczególnych firm na ceny. Pytanie 2 Siła rynkowa|Czym jest siła rynkowa? Odpowiedź 2 Zdolnością firmy do wpływania na cenę lub inne warunki rynkowe bez natychmiastowej utraty wszystkich klientów lub dostawców. Pytanie 3 Monopol|Co charakteryzuje monopol w modelu podstawowym? Odpowiedź 3 Pojedynczy dostawca sprzedaje towar bez bliskich substytutów i napotyka bariery wejścia. Pytanie 4 Popyt monopolisty|Dlaczego krzywa popytu monopolisty odpowiada popytowi rynkowemu? Odpowiedź 4 Ponieważ jest to jedyny dostawca obsługujący cały rynek i żaden inny dostawca nie sprzedaje tych samych towarów. Pytanie 5 Cena monopolowa|Dlaczego monopolista nie może normalnie wybrać arbitralnie wysokiej ceny i dowolnie dużej ilości jednocześnie? Odpowiedź 5 Popyt ustala relację pomiędzy ceną a wielkością sprzedaży; wyższa cena zazwyczaj obniża ilość sprzedawaną. Pytanie 6 Przychód krańcowy monopolisty|Dlaczego przychód krańcowy monopolisty jest niższy od ceny przy liniowej, malejącej krzywej popytu? Odpowiedź 6 Aby sprzedać dodatkową jednostkę, monopolista musi zwykle obniżyć cenę także dla jednostek, które wcześniej sprzedałby po wyższej cenie. Pytanie 7 Monopoly Optimum|Jaki warunek charakteryzuje wielkość monopolistyczną maksymalizującą zysk? Odpowiedź 7 Przychód krańcowy odpowiada kosztom krańcowym; powiązaną cenę następnie odczytuje się z krzywej popytu. Pytanie 8 Monopol a cena|Jak cena monopolisty w rozwiązaniu wewnętrznym ma się do kosztu krańcowego? Odpowiedź 8 Przy malejącej krzywej popytu cena maksymalizująca zysk jest zwykle wyższa od kosztu krańcowego. Pytanie 9 Ilość monopolu|Jak zazwyczaj ilość monopolu wypada w porównaniu z ilością efektywnej konkurencji? Odpowiedź 9 Jest niższa, jeśli monopolista ustala cenę powyżej kosztów krańcowych i nie występują żadne szczególne efekty przeciwstawne. Pytanie 10 Renta monopolowa|Czym jest renta monopolowa? Odpowiedź 10 Dodatkowym zyskiem wynikającym z siły rynkowej i ograniczonych możliwości wejścia na rynek, wykraczającym poza zysk osiągany pod presją konkurencji. Pytanie 11 Monopol naturalny|Czym jest monopol naturalny? Odpowiedź 11 Rynkiem, na którym jeden dostawca może często obsłużyć dany popyt taniej niż kilku dostawców dzięki znacznym korzyściom skali. Pytanie 12 Dyskryminacja cenowa|Co oznacza dyskryminacja cenowa? Odpowiedź 12 Sprzedaż tych samych lub podobnych usług po różnych cenach, których nie można w pełni wytłumaczyć różnicami w kosztach. Pytanie 13 Warunki dyskryminacji cenowej|Jakie warunki ułatwiają dyskryminację cenową? Odpowiedź 13 Siła rynkowa, możliwość rozróżniania grup klientów o różnej gotowości do zapłaty oraz ograniczone możliwości odsprzedaży między tymi grupami. Pytanie 14 Zróżnicowanie produktu|Co oznacza zróżnicowanie produktu? Odpowiedź 14 Dostawcy sprawiają, że ich produkty wyróżniają się z punktu widzenia kupującego, na przykład poprzez jakość, lokalizację, markę lub usługę. Pytanie 15 Konkurencja monopolistyczna|Co charakteryzuje konkurencję monopolistyczną? Odpowiedź 15 Wielu dostawców sprzedaje zróżnicowane produkty i może wejść na rynek stosunkowo swobodnie; każda firma ma ograniczone możliwości ustalania cen. Pytanie 16 Zyski długoterminowe|Przy pewnych założeniach, dlaczego zyski ekonomiczne w dłuższej perspektywie zanikają w konkurencji monopolistycznej? Odpowiedź 16 Nowi dostawcy wchodzą z atrakcyjnymi zyskami i rozprzestrzeniają popyt na więcej firm. Pytanie 17 Oligopol|Czym charakteryzuje się oligopol? Odpowiedź 17 Kilka przedsiębiorstw obsługuje znaczną część rynku; decyzje każdego z nich mogą wpływać na zyski pozostałych. Pytanie 18 Współzależność strategiczna|Dlaczego firmy w oligopolu reagują na oczekiwane reakcje konkurencji? Odpowiedź 18 Ponieważ decyzje cenowe, ilościowe lub reklamowe jednej firmy wpływają na sprzedaż i możliwe reakcje kilku innych firm. Pytanie 19 Bariera wejścia|Co to jest bariera wejścia? Odpowiedź 19 Okoliczność ekonomiczna, prawna lub techniczna, która utrudnia lub zwiększa koszty wejścia nowych konkurentów na rynek. Pytanie 20 Kartel|Czym jest kartel w sensie ekonomicznym? Odpowiedź 20 Porozumienie pomiędzy firmami, np. dotyczące cen lub ilości, mające na celu ograniczenie konkurencji. Pytanie 21 Niestabilność kartelu|Dlaczego kartel często jest niestabilny bez egzekwowania prawa? Odpowiedź 21 Każdy członek może mieć motywację do potajemnej sprzedaży większej ilości lub zaniżenia ceny, podczas gdy inni przestrzegają ustalonego limitu. Pytanie 22 Koncentracja|Dlaczego sam wysoki poziom koncentracji nie pokazuje w pełni, jak silna jest konkurencja? Odpowiedź 22 Uwzględnia jedynie w ograniczonym zakresie, między innymi potencjalną konkurencję, możliwości wejścia na rynek, produkty substytucyjne i rzeczywiste zachowanie. Pytanie 23 Polityka konkurencji|Jakie są podstawowe cele polityki konkurencji? Odpowiedź 23 Ochrona skutecznej konkurencji, ograniczanie porozumień antykonkurencyjnych i nadużywania siły rynkowej oraz ocena skutków koncentracji przedsiębiorstw. Pytanie 24 Definicja rynku właściwego|Dlaczego określenie rynku produktowego i geograficznego jest ważne przy analizie siły rynkowej? Odpowiedź 24 Określa, jakie alternatywy rzeczywiście mają nabywcy i którzy sprzedawcy ze sobą konkurują. Decyzje strategiczne i teoria gier Pytanie 1 Gra strategiczna|Czym jest gra strategiczna? Odpowiedź 1 Sytuacją decyzyjną z udziałem kilku graczy, w której wypłata każdego zależy od jego własnych działań i działań pozostałych graczy. Pytanie 2 Gracze|Kim są gracze w modelu gry? Odpowiedź 2 Decydenci, których działania i możliwe strategie są analizowane. Pytanie 3 Strategia|Co to jest strategia w teorii gier? Odpowiedź 3 Kompletny plan działania, który określa, w jaki sposób gracz podejmie decyzję w możliwych sytuacjach. Pytanie 4 Wypłata|Co oznacza wypłata w teorii gier? Odpowiedź 4 Korzyść lub użyteczność, jaką gracz uzyskuje przy danej kombinacji strategii. Pytanie 5 Strategia dominująca|Co to jest strategia ściśle dominująca? Odpowiedź 5 Strategia, która zapewnia graczowi większą użyteczność niż jakakolwiek z jego alternatyw dla każdej możliwej strategii innych. Pytanie 6 Strategia zdominowana|Czym jest strategia ściśle zdominowana? Odpowiedź 6 Strategią, która przy każdej możliwej strategii pozostałych graczy daje danemu graczowi niższą użyteczność niż dostępna strategia alternatywna. Pytanie 7 Równowaga Nasha|Czym jest równowaga Nasha? Odpowiedź 7 Kombinacją strategii, przy której żaden gracz nie może poprawić własnej wypłaty przez jednostronną zmianę swojej strategii. Pytanie 8 Testowanie Nasha|Jak sprawdzić w macierzy wypłat, czy pole jest równowagą Nasha? Odpowiedź 8 Sprawdzasz dla każdego gracza, czy jego strategia jest najlepszą odpowiedzią, biorąc pod uwagę strategię pozostałych. Pytanie 9 Nasha a optymalność społeczna|Dlaczego równowaga Nasha nie musi maksymalizować sumy wypłat? Odpowiedź 9 Jednostronne zachęty mogą prowadzić do stabilnego wyniku, chociaż skoordynowana zmiana może przynieść wyższe zbiorowe korzyści wszystkim zaangażowanym stronom. Pytanie 10 Dylemat więźnia|Co charakteryzuje dylemat więźnia? Odpowiedź 10 Indywidualnie korzystne strategie dominujące prowadzą do równowagi, która jest gorsza dla graczy jako grupy niż inny osiągalny wynik. Pytanie 11 Najlepsza odpowiedź|Czym jest najlepsza odpowiedź gracza? Odpowiedź 11 Strategią maksymalizującą jego wypłatę przy danej lub oczekiwanej strategii pozostałych graczy. Pytanie 12 Gra sekwencyjna|Co charakteryzuje grę sekwencyjną? Odpowiedź 12 Gracze podejmują decyzję jeden po drugim i podejmując decyzję, mogą wziąć pod uwagę wcześniej zaobserwowane działania. Pytanie 13 Indukcja odwrotna|Jak działa indukcja odwrotna? Odpowiedź 13 Zaczynasz od ostatnich węzłów decyzyjnych, określasz tam optymalne działania i krok po kroku wracasz do wcześniejszych decyzji. Pytanie 14 Wiarygodna groźba|Co sprawia, że groźba w grze jest wiarygodna? Odpowiedź 14 To, że jej spełnienie rzeczywiście leży w interesie grożącego w danym węźle decyzyjnym. Pytanie 15 Powtarzana gra|W jaki sposób powtarzanie może ułatwić współpracę pomiędzy firmami? Odpowiedź 15 Przyszłe zyski i możliwe reakcje na odstępstwa mogą sprawić, że krótkoterminowe korzyści wynikające z łamania zasad staną się mniej atrakcyjne. Pytanie 16 Gra kartelowa|Dlaczego firma może odstąpić od kartelu, jeśli pozostali członkowie przestrzegają umowy? Odpowiedź 16 Może sprzedać więcej w krótkim okresie dzięki tajnej dodatkowej ilości bez natychmiastowej całkowitej rezygnacji ze zwykłej wysokiej ceny. Pytanie 17 Koordynacja|Co to jest problem z koordynacją? Odpowiedź 17 Sytuacja, w której strony mają wspólne interesy, ale bez koordynacji mogą nie być pewne, która z kilku możliwych równowag zostanie osiągnięta. Pytanie 18 Decyzje jednoczesne|Co oznacza jednoczesne podejmowanie decyzji w grze? Odpowiedź 18 Każdy gracz wybiera strategię, nie obserwując wcześniej bieżącego wyboru pozostałych graczy. Pytanie 19 Niepełna informacja|Czym charakteryzuje się gra z niepełną informacją? Odpowiedź 19 Co najmniej jeden gracz nie zna z pewnością określonych cech, wypłat lub typów pozostałych graczy. Pytanie 20 Zastosowanie|Do czego nadaje się teoria gier w mikroekonomii? Odpowiedź 20 Aby analizować sytuacje strategiczne, takie jak konkurencja cenowa, wejście na rynek, negocjacje, aukcje i ewentualna współpraca. Rynki pracy i czynniki produkcji Pytanie 1 Rynek czynników produkcji|Co jest przedmiotem obrotu na rynku czynników produkcji? Odpowiedź 1 Czynniki produkcyjne lub ich usługi, takie jak godziny pracy, usługi kapitałowe, grunty lub surowce. Pytanie 2 Popyt pochodny|Dlaczego popyt na pracę jest popytem pochodnym? Odpowiedź 2 Firmy wymagają pracy, ponieważ chcą ją wykorzystać do wytworzenia towarów lub usług, na które jest popyt. Pytanie 3 Wartość produktu krańcowego|Co mierzy wartość produktu krańcowego pracy? Odpowiedź 3 Dodatkowy przychód, jaki przynosi dodatkowa jednostka pracy przy danej cenie produktu i wielkości produktu krańcowego. Pytanie 4 Popyt na pracę|Jak płaca wiąże się z maksymalizującym zysk popytem na pracę firmy będącej cenobiorcą? Odpowiedź 4 Firma zatrudnia pracowników do momentu, w którym wartość produktu krańcowego pracy zrówna się z płacą, przy założeniu pozostałych warunków modelu. Pytanie 5 Produkt krańcowy spada|W jaki sposób malejący krańcowy produkt pracy wpływa na popyt na pracę przedsiębiorstwa? Odpowiedź 5 Przy niezmienionych pozostałych czynnikach dodatkowy dochód od dodatkowych pracowników maleje, a krzywa popytu na pracę ma tendencję do opadania. Pytanie 6 Podaż pracy|Jakie czynniki mogą wpływać na podaż pracy danej osoby? Odpowiedź 6 Płaca, dostępny czas, preferencje dotyczące pracy i czasu wolnego, dochody z innych źródeł, obowiązki opiekuńcze i warunki pracy. Pytanie 7 Krzywa podaży pracy|Co pokazuje krzywa podaży pracy? Odpowiedź 7 Ile godzin pracy lub pracowników oferuje się przy różnych stawkach, przy niezmienionych pozostałych czynnikach. Pytanie 8 Płace w równowadze|Jak powstają płace w prostym modelu konkurencji na rynku pracy? Odpowiedź 8 Jako cena, po której ilość oferowanej i wymaganej pracy jest zgodna. Pytanie 9 Płaca równowagi|Jak ustala się płacę w prostym konkurencyjnym modelu rynku pracy? Odpowiedź 9 Jako cenę, przy której wielkość podaży pracy jest równa wielkości popytu na pracę. Pytanie 10 Wpływ płacy minimalnej|Jaki wpływ przewiduje prosty model konkurencji dotyczący obowiązującej płacy minimalnej? Odpowiedź 10 Podaż pracy przewyższa popyt na pracę; W rzeczywistości rzeczywisty wpływ na zatrudnienie zależy również od struktury rynku, dostosowań i innych czynników. Pytanie 11 Skutek płacy minimalnej|Jaki skutek wiążącej płacy minimalnej przewiduje prosty model konkurencyjnego rynku pracy? Odpowiedź 11 Podaż pracy przewyższa popyt na pracę. W rzeczywistości wpływ na zatrudnienie zależy również od struktury rynku, dostosowań i innych czynników. Pytanie 12 Monopson|Czym jest monopson na rynku pracy? Odpowiedź 12 Rynkiem, na którym występuje jeden dominujący lub jedyny nabywca pracy, na przykład pracodawca. Pytanie 13 Płaca w monopsonie|Dlaczego pracodawca będący monopsonistą może płacić mniej niż wynosi wartość produktu krańcowego pracy? Odpowiedź 13 Przy rosnącej krzywej podaży pracy zatrudnienie dodatkowych osób wymaga zwykle podniesienia płacy; pracodawca uwzględnia związany z tym wzrost kosztów. Pytanie 14 Różnice w wynagrodzeniach|Jakie przyczyny mogą mieć zaobserwowane różnice w wynagrodzeniach? Odpowiedź 14 Różnice w produktywności, wyszkoleniu, doświadczeniu, warunkach pracy, niedoborze, dyskryminacji, sile przetargowej i zasadach instytucjonalnych. Pytanie 15 Wyrównawcza różnica w wynagrodzeniu|Co to jest wyrównawcza różnica w wynagrodzeniu? Odpowiedź 15 Różnica w zarobkach, która częściowo rekompensuje wadę lub zaletę niepieniężnych warunków pracy. Pytanie 16 Produktywność i płace|Dlaczego wyższa produktywność i wyższe płace nie idą automatycznie w każdym zawodzie? Odpowiedź 16 Płace zależą także od warunków rynkowych, zasad instytucjonalnych, siły przetargowej, dyskryminacji i wartości wytworzonego produktu. Pytanie 17 Popyt na kapitał|Dlaczego firmy żądają dóbr kapitałowych? Odpowiedź 17 Korzystają z dóbr kapitałowych, jeśli ich oczekiwany dodatkowy wkład w produkcję w wystarczającym stopniu przekracza odpowiednie koszty użytkowania. Pytanie 18 Renta ekonomiczna|Czym jest renta ekonomiczna? Odpowiedź 18 Nadwyżką płatności za czynnik produkcji ponad jego koszt alternatywny lub minimalne wynagrodzenie niezbędne do jego zaangażowania. Pytanie 19 Granice rynku pracy|Jakich czynników często brakuje w prostym modelu rynku pracy? Odpowiedź 19 Trudności w poszukiwaniach, układy zbiorowe, standardy minimalne, niekompletne informacje, dyskryminacja, siła rynkowa i różnice między stanowiskami pracy. Pytanie 20 Przykład z rynku pracy|Dodatkowy członek zespołu zwiększa przychód firmy o 180 € na zmianę. Jak ocenić jego zatrudnienie w prostym modelu, jeśli dodatkowy koszt płacy wynosi 150 €? Odpowiedź 20 Przed uwzględnieniem innych kosztów zatrudnienie zwiększa zysk o 30 € na zmianę; jest korzystne, jeśli nie występują inne istotne koszty dodatkowe. Niedoskonałości rynku, dobrobyt i polityka Pytanie 1 Nadwyżka społeczna|Czym jest nadwyżka społeczna z transakcji w prostym modelu? Odpowiedź 1 Łączną korzyścią nabywcy i sprzedawcy pomniejszoną o właściwe koszty zasobów i koszty alternatywne. Pytanie 2 Efektywna wymiana|Kiedy dodatkowa jednostka jest przedmiotem efektywnej wymiany z punktu widzenia społeczeństwa? Odpowiedź 2 Gdy gotowość nabywcy do zapłaty jest co najmniej równa właściwemu społecznemu kosztowi krańcowemu dostarczenia tej jednostki. Pytanie 3 Niedoskonałość rynku|Co oznacza niedoskonałość rynku? Odpowiedź 3 Sytuację, w której z powodu odstępstw od założeń modelu rynek nie prowadzi do społecznie efektywnej alokacji. Pytanie 4 Efekt zewnętrzny|Czym jest efekt zewnętrzny? Odpowiedź 4 Wpływem działalności gospodarczej na osoby trzecie, który nie jest w pełni uwzględniony w decyzjach lub cenach rynkowych stron transakcji. Pytanie 5 Negatywny efekt zewnętrzny|Czym jest negatywny efekt zewnętrzny? Odpowiedź 5 Nieuwzględnioną w cenie szkodą ponoszoną przez osoby trzecie wskutek produkcji lub konsumpcji. Pytanie 6 Pozytywny efekt zewnętrzny|Czym jest pozytywny efekt zewnętrzny? Odpowiedź 6 Korzyścią, jaką działanie przynosi osobom trzecim, za którą nie otrzymuje się pełnej rekompensaty. Pytanie 7 Prywatne koszty krańcowe|Czym są prywatne koszty krańcowe? Odpowiedź 7 Dodatkowymi kosztami, które decydent lub przedsiębiorstwo ponosi samo w związku z dodatkową jednostką produkcji lub konsumpcji. Pytanie 8 Społeczne koszty krańcowe|Czym społeczne koszty krańcowe różnią się od prywatnych kosztów krańcowych? Odpowiedź 8 Społeczne koszty krańcowe obejmują koszty prywatne i dodatkowe koszty zewnętrzne, w zakresie, w jakim można je zmierzyć. Pytanie 9 Ilość przy negatywnym efekcie zewnętrznym|Jak nieuregulowana ilość rynkowa przy negatywnym efekcie zewnętrznym produkcji ma się zwykle do ilości społecznie efektywnej? Odpowiedź 9 Jest zwykle zbyt duża, ponieważ prywatne decyzje produkcyjne nie uwzględniają w pełni szkód zewnętrznych. Pytanie 10 Podatek Pigou|Jak podatek Pigou może ograniczać negatywny efekt zewnętrzny? Odpowiedź 10 Nakłada cenę na szkodę zewnętrzną, zbliżając prywatny koszt krańcowy do społecznego kosztu krańcowego. Pytanie 11 Ilość przy pozytywnym efekcie zewnętrznym|Jak nieuregulowana ilość rynkowa przy pozytywnym efekcie zewnętrznym ma się zwykle do ilości społecznie efektywnej? Odpowiedź 11 Jest zwykle zbyt mała, jeśli korzyść zewnętrzna nie wpływa na prywatną gotowość do zapłaty. Pytanie 12 Subwencja przy pozytywnym efekcie zewnętrznym|Jak subwencja może uwzględniać pozytywny efekt zewnętrzny? Odpowiedź 12 Obniża koszt prywatny lub zwiększa prywatny przychód, zbliżając skalę działania do poziomu korzystnego społecznie. Pytanie 13 Twierdzenie Coase'a|Jakie warunki są niezbędne, aby negocjacje prywatne mogły skutecznie rozwiązać efekt zewnętrzny? Odpowiedź 13 Jasne prawa, niskie koszty negocjacji, wykonalne umowy i wystarczające informacje; podział nadwyżki może w dalszym ciągu się różnić. Pytanie 14 Dobro publiczne|Czym jest dobro publiczne w ujęciu ekonomicznym? Odpowiedź 14 Dobrem, z którego trudno wykluczyć konsumentów i którego konsumpcja przez jedną osobę nie ogranicza konsumpcji przez innych. Pytanie 15 Niewykluczalne|Co oznacza niewykluczalność? Odpowiedź 15 Wykluczanie ludzi z konsumpcji danego dobra jest trudne lub bardzo kosztowne. Pytanie 16 Brak rywalizacji|Co oznacza brak rywalizacji w konsumpcji? Odpowiedź 16 Spożycie przez jedną osobę nie zmniejsza znacząco ilości dostępnej dla drugiej osoby. Pytanie 17 Problem gapowicza|Na czym polega problem gapowicza? Odpowiedź 17 Ludzie mogą korzystać z dobra, z którego trudno ich wykluczyć, bez dobrowolnego udziału w jego finansowaniu. Pytanie 18 Dobro wspólnej puli|Czym charakteryzuje się dobro wspólnej puli? Odpowiedź 18 Jest rywalizacyjne w konsumpcji, ale trudno wykluczyć z niego użytkowników; korzystanie może więc prowadzić do przeciążenia wspólnych zasobów. Pytanie 19 Zasób współdzielony|Dlaczego zasób współdzielony może być nadużywany? Odpowiedź 19 Użytkownicy indywidualni często nie biorą pod uwagę pełnych szkód wynikających z dodatkowego użytkowania dla innych użytkowników. Pytanie 20 Asymetria informacji|Co to jest asymetria informacji? Odpowiedź 20 Jedna witryna handlowa zawiera istotne informacje, których brakuje w innej witrynie. Pytanie 21 Asymetria informacji|Czym jest asymetria informacji? Odpowiedź 21 Sytuacją, w której jedna strona rynku dysponuje istotnymi informacjami, których nie ma druga strona. Pytanie 22 Selekcja negatywna|Czym jest selekcja negatywna? Odpowiedź 22 Problemem występującym przed zawarciem umowy, gdy ukryte cechy powodują, że określone typy uczestników rynku są nadmiernie reprezentowane. Pytanie 23 Pokusa nadużycia|Czym jest moral hazard (pokusa nadużycia)? Odpowiedź 23 Zmianą zachowania po zawarciu umowy, możliwą z powodu niepełnej obserwowalności działań lub współdzielenia kosztów. Pytanie 24 Sygnalizowanie|Czym jest sygnalizowanie przy asymetrii informacji? Odpowiedź 24 Działaniem lepiej poinformowanej strony, która wysyła wiarygodny, obserwowalny sygnał pozwalający odróżnić ukryte cechy. Pytanie 25 Selekcja (screening)|Czym jest screening przy asymetrii informacji? Odpowiedź 25 Działaniem gorzej poinformowanej strony, która projektuje wybór lub oferty umów tak, aby różne typy ujawniały się poprzez różne wybory. Pytanie 26 Regulacja|Kiedy regulacja państwowa może ograniczyć niedoskonałość rynku? Odpowiedź 26 Gdy skutecznie oddziałuje na jej przyczynę, a oczekiwane korzyści społeczne przewyższają koszty administracyjne, informacyjne i zniekształcenia. Pytanie 27 Analiza kosztów i korzyści|Na czym polega analiza kosztów i korzyści działania publicznego? Odpowiedź 27 Na porównaniu oczekiwanych korzyści społecznych z oczekiwanymi kosztami bezpośrednimi i pośrednimi, w tym kosztami alternatywnymi. Pytanie 28 Skutki podziału|Dlaczego działanie publiczne należy oceniać pod kątem podziału korzyści i kosztów, a nie tylko łącznej efektywności? Odpowiedź 28 Korzyści i koszty mogą przypadać w różnym stopniu poszczególnym gospodarstwom domowym lub grupom, nawet jeśli łączna nadwyżka rośnie. Pytanie 29 Ocena skutków|Dlaczego do wiarygodnej oceny działania publicznego potrzebne jest porównanie z sytuacją bez tego działania? Odpowiedź 29 Pomaga oddzielić zaobserwowane zmiany od wpływu innych czynników i oszacować skutek przyczynowy działania. 
SpaceRepZacznij Naukę